රොහාන් ඩිරෙක්ස්  

rohandx@hotmail.com 

www.sanchara.lk 

කි.මී. 1950ක් දිග දොන් ගඟ රුසියාවේ තිබෙන ගංගා අතරින් ප්‍රසිද්ධ ගංගාවක්. මොස්කව් අසල පිහිටි තුලා දිස්ත්‍රික්කයේ කුඩා නගරයකින් ආරම්භ වී රොස්තොව් නගරය පසු කරමින් අසෝව් මුහුදට වැටෙනවා.

 

රුසියාවේ මේ දොන් ගඟ හඳුන්වන්නේ ආසියාව සහ යුරෝපය වෙන් කරන මායිම හැටියටයි.  මේ දොන් ගඟේ වතුර ගලන්නේ ඉතාමත් සෙමින්. ඒ හින්ද තමයි රුසියානු භාෂාවෙන් තීහී දොන් නැත්නම් නිසලව ගලා බසින දොන් ගඟ යන අරුත ලැබිලා තියෙන්නේ.

Please reload

තුලා නමින් හඳුන්වන දිස්ත්‍රික්කයේ දොන් ගඟ ආරම්භ වෙන ස්ථානයේ ගල් වලින් තැනූ කුඩා සිහිවටනයක් තිබෙනවා. 

 

මේ ගංගාවේ ඉතිහාසය රුසියානු ජන ජීවිතයත් සමග ඉතා කිට්ටු සම්බන්ධයක් තිබෙනවා.

 

වසර දස දහස් ගණනාවක් ගලා යන මේ ගංගාවට යට වුනු ගම බිම් , ඉඩ කඩම් තැනි තලා එමටයි.

1953 වසරේදී මේ දොන් නදිය හරස් කොට සිම්ල්යාන්ස්කි ජලාශය ආරම්භ කරන්න එවකට බලයේ සිටි සෝවියට් දේශය තීරණය කළා. මේ ජලාශය නිසා දොන් ගඟේ ජලයේ වේගය තුනෙන් එකකින් පමණ අඩු වුනා.  මේ ජලාශය කොපමණ විශාලදැයි කිවහොත් අද එය සිම්ල්යාන්ස්කි මුහුද නමින්ද හැඳින්වෙනවා. ඔබ විශ්වාස කරනවාද ? මේ සිම්ල්යාන්ස්කි මුහුදට කුඩා ගම්මාන  164ක් යටවී තිබෙනවා.  කලාච් නගරය සහ දුම්රියා මාර්ග කිහිපයකුත් යටවුනා. මේ එහි ප්‍රමාණය හෙක්ටයාර් 263,000ක්. මිනිසුන්ගේ දැඩි විරෝධතාවය අතරේ තමයි සෝවියට් රජය මේ ජලාශය ආරම්භ කලේ.

රුසියාවේ තිබෙන තවත් ප්‍රසිද්ධ ගංගාවක් වන වොල්ගා නදිය සහ දොන් නදිය අතර සම්බන්ධතාවයක් ගොඩ නගන්න වසර ගණනාවක් නොයෙකුත් පුද්ගලයින් උත්සාහ කළා. වසර 2500කත පෙර පර්සියානු රජෙකු වූ දාර්, ඇලෙක්සැන්ඩර් මැකඩොන්ස්කි ඒ වගේම පළමුවන සාර් රජු මේ අතර වෙනවා. නමුත් මේ ක්‍රියාව හරියටම කරන්නට පුළුවන් වුනේ සෝවියට් දේශයේ නායකයෙකු වූ ස්ටාලින් හට විතරයි.

ඒ 1930 ගණන් වලදී සෝවියට් සිර කරුවන්ගේ නොමිලේ ලබා ගත් ශ්‍රමයේ ආධාරයෙන්. මේ වොල්ග-දොන් ඇල නමින් අද හඳුන්වන මේ ජල මාර්ගය ඇත්තටම සෝවියට් දේශයේ විශ්මය ජනක නිර්මාණයක්.  සෝවියට් සිරකරුවන් 50,000කට අධික පිරිසක් දිවා රාත්‍රී වසර 3ක පමණ කාලයක් මේ වෙනුවෙන් වැඩ කළා. මේ ඇල මාර්ගය හැරීමට පස් කියුබික් මීටර මිලියන 150ක් පමණ ඉවත් කරන්නට සිදු වුනා. ඒවා ඉවත් කරන්න විශාල ලොරි මිලියන 2.5 වාරයක් ඇල මාර්ගය වෙත ගමන් කර තිබෙනවා.

මෙහි වැඩ කොතරම් අමාරුදැයි කිවහොත් සෑම සිරකරුවෙකුගේම සිර ජීවිතයේ දවස් දෙකක් මේ වෙනුවෙන් වැඩ කල එක් දවසක් වෙනුවෙන් අඩු කරන්නට එවකට සෝවියට් බලධාරීන් ක්‍රියා කොට තිබුනා. මේ අනුව මේ වොල්ග-දොන් ඇල සාදා නිම වන විට සිරකරුවන් 26,000ක් ට අධික ප්‍රමාණයකට නිදහසද ලැබුනා. හැබැයි තවත් දහස් ගණනක් මිය ගොස් තිබුනා. 1952 මැයි මාසයේ 31 වැනිදා පළමු වරට මේ ඇලේ  ජලය ගලා ගියා.

මේ 1952 වර්ෂයේ පළමු වරට වොල්ගා නදියේ ජලය හ දොන් ගඟේ ජලය එකට එකතු වූ අවස්ථාව.

තවත් පුදුම දෙයක් වන්නේ වොල්ගා නදියේ ජල මට්ටමේ සහ දොන් නදියේ ජල මට්ටම් අතර ලොකු වෙනසක් පවතිනවා. මේ නිසා ඇල මාර්ගයේ නැව් ගමන් කිරීමේ පහසුව තකා විශේෂ වේලි 9ක් සෑදීමටත් සිදු වුනා. ඒ අනුව නවක මේ ඇල මාර්ගය හරහා උඩු අතට ගමන් කිරීමීදී මේ වේල්ල මතට පැමිණිය පසු ඒ කොටසට ජලය පුරවා ඒ නැව ඊළඟ ජල මට්ටම දක්වා ඉහලට ඔසවා තබනවා. දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසු යම් දිනෙක නැවත වරක් ජර්මානු ආක්‍රමණයක් රුසියාවට විරුද්ධව ඇති වුවහොත් විදේශික නාවික යාත්‍රා රුසියානු ඇල මාර්ග හරහා යාත්‍රා කිරීම අපහසුතාවයකට ලක් කිරීමද මේ විශේෂ වේලි මගින් සිදු වෙනවා