Iran Revolution anniversary ඉරානය ඔබ එනතුරු බලා සිටී.
  • Facebook Social Icon
  • YouTube Social  Icon

මිලියන් 14 ක ජනතාවක් වෙසෙන ඉරානයේ අගනුවර වන ටෙහෙරාන් නගරය ලොව විශාලතම නගර වලින් එකකි. තම දේශපාලන බලවත්භාවය නිසාම මැද පෙරදිග කලාපයේ වැඩිම කතා බහට ලක්වන රටක් වන ඉරානය ගැන අප අතර ඇත්තේ එකිනෙකට පරස් පර මතයන්ය.  බටහිර මාධ්‍යයන් විසින් පවසන කරුණු නිරීක්ෂණයට ලක් කල විට ඉරානයට සංචාරයක් සඳහා යෑම බියකරු අත්දැකීමක් වේ. වීසා බලපත්‍ර ලබදෙයිද? ඔබව ඉරානයේදී අත් අඩංගුවට ගනීද? ඉරානයට ගියත් ඔබ පසුපස ඉරාන රහස් සේවාව ලුහුබදී. බටහිර මාධ්‍යයන්ගේ මෙවැනි අදහස් නිසා යුරෝපීය රටවල් වලින ඉරානයට පැමිණෙන්නේ ඉතාමත් අල්ප සංචාරකයින් පිරිසකි. 

 

මෑතකදී මම ඉරාන සංචාරයක් නිම කර පැමිණියෙමි. ඉරානය කුමන රටක්ද, එහි දකින්නට ඇත්තේ මොනවාද, ඉරාන ජනතාව කෙබඳුද මේ බටහිර මාධ්‍යයන් නොපවසන ඉරානය කෙබඳුද යන පැනයන්ට පිළිතුරු මේ ලිපියෙන් පැහැදිලි කිරීමට මම උත්සාහ ගන්නෙමි. 

 

ඉරානයට යා යුතු යැයි තීරණය කල දින සිටම මා මුණ දුන් දුෂ්කරම කාර්යය වුයේ අවශ්‍ය පහසුකම් සලසා ගැනීමට සංචාරක ආයතනයක් හා සම්බන්ධ වීමය. අන්තර් ජාලයෙන් ලබා ගත් තොරතුරු මත සංචාරක ආයතන කිහිපයකට විස්තර විමසා ලීවත් ඒ කිසිම අයෙකුගෙන් පිළිතුරු නොලැබුණු තැන මා අඳුරන ඉරාන මිත්‍රයෙක් හරහා ටෙහෙරාන් නගරයේ සංචාරක ආයතනයක් සමග සම්න්ධ වීමට අවස්ථාවක් ලැබුණි.  ඒ අනුව මාගේ ප්‍රථම ඉරාන සංචාරය සදහා අවශ්‍ය කටයුතු සංවිධානය කෙරිණි. 

 

කෙසේ වෙතත් ඉරානයට සංචාරකයින්ගේ පැමිණීමේ විශාල වර්ධනයක් පසුගිය කාලය තුල දක්නට ඇත. ගිය වසරට වඩා මේ වසරේ 200%ක වැඩිවීමක් ඇතැයි ඉරාන සංචාරක මණ්ඩලය පවසයි. 

 

ඉරානය කඳු සහ කාන්තාර වලින් පිරුණු රටකි. 1935 ට පෙර පර්සියාව නමින්ද හඳුන්වන මේ රට අද හැඳින්වෙන්නේ ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජය නමිනි. ඉරානය ලොව පැරණිම ශිෂ්ටාචාරයකට හිමිකම් කියයි. තෙල් සංචිත නිධි සහ ස්වභාවික වායුන් නිසා ඉරානය ලෝක ආර්ථිකයේ විශේෂ තැනක් ගනී. 

 

අප්‍රේල් මස 29 වන දින උදෑසන තුනට පමණ මා ටෙහෙරානයේ ඉමාම් කුමෙයිනි ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපල වෙත ලඟා වුයේ සිතේ කිසියම් චකිතයක් ඇතිවයි කිවහොත් එය නිවැරදිය. බටහිර මාධ්‍යය එතරම් විශ්වාස නොකරන රුසියාව වැනි රටක මා ජීවත් වුවත් ඉරානය සම්බන්ධයෙන් විස්තර ලබා ගැනීමට තරමක් දුෂ්කර විය. 

 

ගුවන් තොටුපලේ ගුවන් ගමන් පරීක්ෂාව ඉතා ඉක්මනින් සිදුවුණු අතර මා හට හෝටලය බලා යාමට ගමන් පහසුකම් සංචාරක ආයතනය විසින් සලස්වා තිබුණි.  හෝටලය ගුවන් තොටුපලේ සිට කි.මී.50ක් පමණ දුරින් තිබුනත් රාත්‍රී අඳුර නිසා මට එතරම් දෙයක් මැනවින් දැක ගැනීමේ හැකියාව ලැබුනේ නැත. උදැසන හෝටලයේ සිට නගරය දෙස ප්‍රථම වරට දෑස් යොමු කල මට දුටු දර්ශනය ඇත්තෙන්ම චමත්කාරජනකය.

ටෙහෙරාන් - මුළු නගරයම මීදුමෙන් වැසී ඇත. ඈතින් කෙමෙන් කෙමෙන් හිරු පායනු පෙනේ. හිම කන්ද පසුපසින් පැමිනෙන හිරු නිසා හිම කන්දේ මුදුන සුදු පාටින දිලිසේ. තවත් සුළු වෙලාවකින් මීදුම තුරන් වී මිලියන 14ක් ජීවත් වන ටෙහෙරාන් නගරය හිම කන්දක් අභියස කොන්ක්‍රීට් වනාන්තරයක් ලෙස මා ඉදිරියේ දිස් වුනි. 

 

ටෙහෙරාන් නගරය හඳුනා ගැනීමට නම් කල යුත්තේ ඉරාන ජනතාව අතරට යාමය. උදෑසනම මා පැමිණුනේ සංචාරකයින්ගේ ප්‍රධානතම ස්ථානයක් වන අසාදි ස්මාරකය වෙතටයි. පර්සියානි අධිරාජ්‍යයේ 2500 වන සංවත්සරය සැමරීම වෙනුවෙන් ඉදි කල මේ ස්මාරකය නිදහස් ස්මාරකය ලෙසටත් හැඳින්වේ.  ටෙහෙරාන් නුවර ආරක්ෂකයා සහ නගරයට ඇතුල් වෙන දොරටුව ලෙසටත් නම්දරා ඇති මේ ස්මාරකය ඉදි කරන්නට කිරි ගරුඬ ගල් අට දහසක් වැයවී ඇත. එමෙන්ම අඩි 148ක් උසැති මේ ස්මාරකය අවට රාත්‍රී කාලයේදී ඉතා ජනාකීර්ණ වන අතර ඒ ශබ්ද සහ ආලෝක සංදර්ශනයක් මේ ස්මාරකය මුල් කර ගෙන සංචාරකයින් උදෙසා දිනපතා පවත්වන නිසාය. 

ඉරාන් ජනතාව දැන හැඳිනා ගැනීම සඳහා ටෙහෙරාන් නගරයේ වීථි දිගේ ඇවිදින මා හට මුණ ගැසුණු සියලුම පුද්ගලයින් ඉතා සුහද සිතින් මා සමග සිනා මුසුව යම් දෙයක් පැහැදිලි කිරීමට උත්සාහා දරනවාක් මෙන් මට හැඟිනි. එක් අවස්ථාවක ටෙහෙරාන් මුලික වෙළඳ පොලේදී දොඩම් යුෂ පානයක් සහ ඉරාන රස කැවිලි නොමිලේ පිළිගැන්වූ වෙළඳ හිමියෙකු පැවසුවේ ඔබ අපේ රටට පැමිණීම අපට සතුටක් බවත් මේ ඔබ දකින දේවල් අනිකුත් අයට පවසන මෙන්ය. මාගේ මඟ පෙන්වන්නා පැවසුවේ සියලුම අවස්ථා වල ඉරාන් ජාතිකයින් මා හට පවසන්නට උත්සාහ කර ඇත්තේ ඉහත පණිවිඩයයි. ඉරාන ජනතාව කොතරම් මිත්‍රශීලී සහ ආගන්තුක සත්කාරක ද යන්න මෙයින් මොනවට පැහැදිලිවේ. 

 

ටෙහෙරාන් ග්‍රෑන්ඩ් බසාර් නමින් හැදින්වෙන වෙළඳ පොළ ඇත්තෙන්ම විශ්මය ජනකය. තුර්කියේ ඉස්ටාන්බුල සහ මොරොක්කෝවේ මරක්කෙෂ් නගරවල ඇති බසාර් වලට මා ගොස් ඇතත් ටෙහෙරාන් වල ඇත්තේ හාත්පසින්ම වෙනස් පොළකි. දේශීය වෙළඳ පොළ සහ ඉරාන ජාතිකයින් උදෙසා පැවැත්වෙන මේ පොළට දිනපතා ලක්ෂ ගණනක විශාල ජනතාවක් පැමිණෙති. අවුරුදු 200ක ටත් අධික ඉතිහාසයක් ඇති මේ පොලේ සමහර වීදි වල දිග කි.මී. කිහිපයකටත් වැඩිය. මේ සංකීර්ණය තුල මුස්ලිම් දේවස්ථාන, නවාතැන් පොළවල් සහ අවන්හල් ද පැමිණෙන ජනතාවගේ ප්‍රයෝජනය සඳහා ඉදි කර ඇත. සාප්පු සංකීර්ණයේ සියලුම වහලයන් නිර්මාණ කර ඇත්තේ දර්ශනීය ඉරාන ගෘහ නිර්මාණ සම්ප්‍රදායයන්ට අනුකුලව විචිත්‍ර අන්දමින්ය.  ටෙහෙරාන් නගරයේ ග්‍රෑන්ඩ් බසාර් සංකීර්ණයේ සංචාරය ඔබට නවතම අත්දකීමක් ලබා දෙනු ඇත. 

ජායාරූප පුවත්   

Please reload

ඛයියාම් ගේ රූබයියාට්‌ හි 11 වැනි පද්‍යය මහගම සේකර විසින් ගීයට නගනු ලැබ ඇත්තේ මෙලෙසිනි.

 

සුරා විතයි ගී පොතයි අතින් ගෙන
තුරු වදුලේ නිල් සෙවණැල්ලේ
ඔබ මා තුරුළේ ගී ගයනා වේලේ
මේ වන රොද මට ස්‌වර්ග රාජ්‍යයයි
සුරංගනා වියනේ

පර්සියාවේ විසු දාර්ශනිකයෙකු, ගණිතඥයෙකු සහ තාරකා විද්යාඥයෙකු වූ ඔමාර් ඛයියාම් ගේ සොහොන පිහිටා තිබෙන්නේ ටෙහෙරාන් සිට කි.මී. 772ක් දුරකින් පිහිටි නයිශාබෝර් නගරයේය. සෑම වසරකම මැයි මාසයේ නයිශාබෝර් නගරයේ පැවැත්වෙන ඔමාර් ඛයියාම් අනුස්මරණ සංවත්සර උත්සව වලට සහභාගී වීමට මා බලාපොරොත්තු වුවත් ප්‍රවාහන පහසුකම් සපයා ගැනීමේදී ඇතිවූ දුෂ්කරතා නිසා ඒ අවස්ථාව මඟ හැරිණි.  

 

පර්සියානු ශිෂ්ටාචාරයේ ප්‍රනීත භාවය සහ සංවේදීතාවය බටහිර රටවල් වලට ගෙන යාමේදී ඔමාර් ඛයියාම් දැරූ උත්සාහය විශාලය. ඔහු විසින් රචිත රුබයියාට් ග්‍රන්ථය අද ලොව පුරා භාෂා විවිධ භාෂා වලට පරිවර්තනය වී ඇත.

 

එඩ්වර්ඩ් ෆිට්ස්ජෙරල්ඩ් මේ නිර්මාණය ඉංග්‍රීසි භාෂාවට මීට වසර 150කට පෙර පරිවර්තනය කර ඇත. ඔහුගේ නිර්මාණයන් තුලින් දැඩි ආගමික ව්‍යුහයන් සහ මරණින් පසු ජීවිතයන් පිලිබඳ සංකල්පයන් ප්‍රතික්ෂේප වන අන්දමේ කරුණු පැහැදිලි වේ.  මුළු ඉරානයම ගෞරවයෙන් සලකන ඔමාර් ඛයියාම් දාර්ශනිකයා වෙනුවෙනුයි මේ කෙටි සටහන.

ගොලේස්ටාන් මාලිගා කෞතුකාගාරය - මෙය ඉරානයේ ඇති පැරණිතම සහ විශාලම කෞතුකාගාරය වේ. ගොලේස්ටාන් යනු ඉරානයේ කජාර් රජ පවුලේ මාලිගා සංකීර්ණයි. එසේම කජාර් රාජ අධිකරණයද තිබී ඇත්තේ මේ ස්ථානයෙයි.  1925-1949 කාලය තුලදී මේ සංකීර්නයේ විශාල කොටසක් විනාශයට පත්වී ඇත. ඒ එවකට සිටි ශා රජ විසින් කජාර් සංස්කෘතික උරුමයන් විනාශ කර දැමීමට තීරණය කිරීමත් සමගමය. දැනට තිබෙන ගොඩනැගිලි මීට වසර 400 කට පමණ පෙර සිට කෙරී ගෙන ආ අලුත්වැඩියා වල ප්‍රතිපලයන් හැටියට සැලකේ. 

 

2007 වසරේදී යුනෙස්කෝ සංවිධානය විසින් ලෝක සංස්කෘතික උරුමයක් ලෙස මේ ගොලේස්ටාන් මාලිගා සංකීර්ණය නම් කරන ලදී. 

සෑම දිනයකම උදෑසන ඉරානයේ බොහෝ නිවෙස්වල දැල්වෙන ගෑස් උදුන් වල මුලින්ම තබන්නේ වතුර කේතලයයි. මේ තේ පානය සඳහායි. එතැන් සිට උදේ අහාරය සමග, බත් සහ කෙබාබ් දහවල් ආහාරය සමග, සවස තේ පානය සහ රාත්‍රී නින්දට යාමට පෙර නැතිවම බැරි තේ පානය ඉරාන් ජන ජීවිතයේ අංගයක් බවට පත්වී ඇත. ඉරාන් ටී හවුස් නමින් හැඳින්වෙන ඉතා පැරණි තේ අවන්හල් කීපයක් ටෙහෙරාන් නගරයේ දක්නට ඇත. අසාර් තේ ශාලාව මින් ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගනී. සංචාරකයින්ගේ සහ ඉරාන ජාතිකයින්ගේ ජනප්‍රියම ස්ථානයක් වන අසාර් ටී හවුස් ඉතා පැරණි ඉතිහාසයක් ඇති ගොඩනැගිල්ලක් මෙන්ම ඉරාන් ඉතිහාසය විහිදා දැක්වෙන චිත්‍ර විශාල ගණනාවකින්ද අලංකාර වී ඇත.

 

අපේ තේ වල ඉතිහාසය මෙන්ම ඉරාන තේ වල ඉතිහාසයද රසවත් සිද්ධීන් ගෙන් සමන්විතය. 1900 වර්ෂයට පෙර ඉරානයේ තේ නිෂ්පාදනයක් තිබී නැත. නමුත් 1895 වර්ෂයේදී රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික නිලධාරියෙක් වූ කශේෆ් සල්තානෙහ් මේ තත්වය වෙනස් මගකට යොමු කරවීමට සමත් විය. 

මේ කාලය වන එංගලන්තය ලෝක තේ වෙළඳාමේ මුලිනම් සිටි අතර ආසියානු කලාපයේ සම්පුර්ණ තේ වගාවේ පාලනයද ඔවුන් අත විය. යුරෝපීය නොවන ජාතිකයෙකුට තේ වෙළඳාමට එකතුවීමට නොයෙකුත් බාධා තිබිණි. හොඳින් ප්‍රංශ භාෂාව හැසිරවූ කශේෆ් සල්තානෙහ් ඉන්දියාවට ගොස් ප්‍රංශ ගැනුම්කරුවෙකු ලෙස පෙනී සිට තේ පල කිහිපයක් ඉරානයට රැගෙන ආවේය. වසර හයක පර්යේෂණාත්මක වගාවකින් පසු සිය ප්‍රථම තේ ඵලදාව ඔහු ඉරාන වෙළඳ පොළ වෙත ඉදිරිපත් කළේය. එයින් පසුව ඉරානයේ ගිලන් සහ මසන්දරාන් ප්‍රාන්ත සම්පුර්ණයෙන්ම පාහේ තේ වගාවට ප්‍රසිද්ධ විය. ඉරානයේ තේ වගාවේ පියා යන විරුධාවලිය ලත් කශේෆ් සල්තානෙහ් අනුස්මරණය කිරීම වෙනුවෙන් ඉරානයේ ලහිජාන් නගරයේ විශේෂ තේ කෞතුකාගරයක්ද පිහිටා ඇත. 

 

ඉරාන් තේ වල ඇති විශේෂ රසය නිසාත් තද රතු පැහැය නිසාත් අද මැද පෙරදිග රටවල් වල මෙන්ම ලොව අනිකුත් රටවල් වලද ඉරාන තේ ජනප්‍රියව ඇත. එහෙත් රට තුල අධික තේ පානය නිසා ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාවෙන්ද ඉරාන විශාල වශයෙන් තේ ආනයන කරයි. මීට වසර කිහිපයකට පෙර ශ්‍රී ලංකාවෙන් වැඩියෙන්ම තේ මිලදී ගත්තේ ඉරානයයි. චායී යනුවෙන ඉරානයේ හඳුන්වන මේ ප්‍රියතම පානය අපේ රටේ මෙන්ම ඉරාන ආගන්තුක සත්කාරයෙදීද ප්‍රධාන ස්ථානයක් ගනී.