රුවන්ඩා ජයග්‍රහණයේ රහස Rwanda Travel
  • Facebook Social Icon
  • YouTube Social  Icon

රුවන්ඩාවේ ජයග්‍රහණයේ රහස: රුවන්ඩාවේ නොයෙක් තැන්වල සංචාරයෙදී විවිධ පුද්ගලයින් සමග අදහස් හුවමාරු කර ගැනීමට මට හැකි වුනා. මිනිසුන් හමුවේ මෙතරම් දරුණු කෘර අමානුෂික ජනසංහාරයක් දියත් වූ බව විශ්වාස කරන්නට පවා අපහසුයි. එසේම ඉතා කෙටි කාලයක් තුල  ජාතීන් අතර ප්‍රශ්න විසඳා ගනිමින් එක ජනතාවක් ලෙස ආර්ථික හා සමාජයීය වශයෙන් තරමක් දුරට නැගී සිටීමට රුවන්ඩාවට  හැකිවීම අගය කළයුත්තක්.  වසර 20 කට පෙර සිදුවූ දරුණු කෘර සහ භයානක ජනසංහාරය යටපත් කරමින් අප්‍රිකාවේ හොඳම පාලනයක් සහ නැගී එන හොදම ආර්ථිකයක් ඇති රාජ්‍යයක් වශයෙන් රුවන්ඩාව අද පෙරමුණේ සිටිනවා. රුවන්ඩා ජනතාව සාමය සහ සංහිදියාව අනුමත කොට තිබෙනවා. නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ වටිනාම රාජ්‍යය හැටියට රුවන්ඩාව හදුන්වනවානම් එය සත්‍යයක්. ජාතීන් අතර සංහිදියාව ඇති කල හැකි බවට රුවන්ඩාව කදිම නිදසුනක් . අවශ්‍ය වන්නේ පාලකයන්ගේ සහ ජනතාවගේ ඒකායන ප්‍රාර්ථනය සහ කැපවීම පමණයි.

රුවන්ඩාව ගැන මගේ හිත තුල මෙතරම් ආදරයක් ඇති වනු ඇති බව නම් මා කවදාකත් විශ්වාස කලේ නැහැ. රුවන්ඩාවට පැමිණීමට පෙර ඒ රට ගැන මා සිතා සිටියේ ඌන සංවර්ධිත දරිද්‍රතාවයෙන් පෙලෙන අනාරක්ෂිත රාජ්‍යයක් බවයි. වසර කිහිපයකට උඩදී මා නැරඹු රුවන්ඩා හෝටලය නමැති සිනමාකරණය මාගේ සිතේ කිසියම් චකිතයක් ඇතිකලත් රුවන්ඩාව පිළිබඳව අමතක නොවන අපුරු මතකයක් සටහන් වී තිබුනා. රුවන්ඩා හෝටලය සිනමාකරණයේ පෙන්වන්නේ පෝල් රුසේසබගීනා නමැති හෝටල් කළමනාකරුවා 1994 වර්ෂයේදී රුවන්ඩාවේ සිදුවූ ජනසංහාරයේදී දහස් ගණනක් තුත්සි ජාතිකයින් හුතු ජාතික මිනීමරුවන්ගෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීම සදහා තම හෝටලය තුත්සි ජාතිකයන් හට ආරක්‍ෂිත සෙවනක් බවට පත්කර ඔවුන් ආරක්ෂා කරගත් අන්දමයි. කිහිප වතාවක් මෙම සිනමාකරණය මා විසින් නරඹා ඇති අතර ඒ තුලින් මා දුටු රුවන්ඩාවත් මාගේ රුවන්ඩා සංචාරයට මසකට පෙර රුවන්ඩා රුපවාහිනිය මගින් ආරම්භ කල දිදුලන රුවන්ඩාව නමැති වැඩසටහන නැරඹීමෙන් මා මතකයේ රැඳුනු රුවන්ඩාවත් නිසා මේ රටට යෑමේ බලවත් ආශාවක් මා තුල ඇතිවී තිබුනා. ඒ වුනත් අප්‍රිකානු සංචාරයක් සංවිධානය කර ගැනීමේ දී මුහුණ දෙන්නට වෙන දුෂ්කරතා මෙහිදීද මට මුහුණ දෙන්නට සිදු වුනා. මා අන්තර්ජාලයෙන් හඳුනා ගත් රුවන්ඩාවේ ජීවත් වන කෙන්යානු ජාතික කාන්තාවක් වන බාරකා සමග මාස හයක් පමණ අදහස් හුවමාරු කරගැනීමෙන් පසුව අවසානයේදී 2015 ජනවාරි මස 2 වෙනිදා රුවන්ඩාවේ අගනුවර වන කිගාලි නගරය වෙත මාගේ නැගෙනහිර අප්‍රිකානු සංචාරයේ තුන්වන රට හැටියට පැමිණුනා.

 

රුවන්ඩාවට එමෙන්ම කෙන්යාවට සහ උගන්ඩාවට දැන් තනි වීසා බලපත්‍රයක් ක්‍රියාත්මක වෙනවා. නැගෙනහිර  අප්‍රිකානු ඉලෙක්ට්‍රොනික වීසාවක් ලෙස මෙම ක්‍රමය 2014 දෙසැම්බර් මස සිට හදුන්වා දී තිබෙනවා.

 

දහසක් කඳුකරයන්ගෙන් සමන්විත භුමිය ලෙස හදුන්වන රුවන්ඩාව නැගෙනහිර අප්‍රිකාවේ මධ්‍යයේ අප්‍රිකාවේ විශාලම විල වන වික්ටෝරියා විල මායිම් කරගෙන පිහිටා ඇති අතර කොන්ගෝ රාජ්‍යය සහ උගන්ඩාව සමගද දේශසීමා වලට හිමිකම් කියනවා. එසේම වොල්කනෝ අභය භුමිය, දැනට ලෝකයේ වඳ වී යන කඳුකර ගොරිල්ලාවන් සහ රත්‍රන් චිම්පන්සීන් නිසා රුවන්ඩාව සංචාරකයින් අතර ප්‍රසිද්ධ වී තිබෙනවා. රුවන්ඩාවේ අගනුවර කිගාලි නගරයයි. එහි මිලියන 3 ක පමණ ජනගහනයක්  වාසය කරනවා. 

උගන්ඩාවේ කම්පාලා නගරයේ සිට පැය 8ක් පමණ කාලයක් දුෂ්කර මාර්ගයක ගමන් කිරීමෙන් පසු අපේ ජීප් රිය උගන්ඩා රුවන්ඩා දේශ සීමාව වන කටුනා වෙත ලඟා වුනා. අවම වශයෙන් 4 වතාවකදී පමණ උගන්ඩාවේදී අප ජීප් රිය පොලිස් පරීක්ෂාවට ලක් වුනා. මාර්ගයේ සමහර කොටස් කි.මී. 3-4 ප්‍රමාණයන් තාර පාරවල් නොව මඩ සහ දුවිලි පිරුණු මාවත්. රාත්‍රී අටට පමණ අප කටුනා දේශ සීමාව වෙත ළඟ වුනා. දහස් ගණනින් මිනිසුන් පිරී ඇති කටුනා දේශ සීමා කපොල්ල පසුකර යාම ලෙහෙසි පහසු ක්‍රියාවක් වුනේ නැහැ. බයිසිකල්, මොටෝ බයිසිකල්, කන්ටේනර් සහ බව්සර් වලින් සැදුනු වාහන පෝලිම කි.මී. 3-4 කට වඩා දිගයි. අවම වශයෙන් පැය 2ක් වත් බලා සිටීමට සිදු වුනා අපේ වාරය පැමිණෙන තෙක්.

ගමන් බලපත්‍ර පරීක්ෂාවෙන් පසු අපි තවත් කි.මී. 1ක් පයින් ගමන් කර රුවන්ඩා දේශ සීමාවට පැමිණුනා. පුදුමයකට මෙන්  රුවන්ඩා දේශ සීමාව තුල උගන්ඩා දේශ සීමාව තුල දක්නට ලැබුණු අවිධිමත් සහ අපිරිසිදු දර්ශන දක්නට තිබුනේ නැහැ. ටයි පටි පැලදගත් සිනාමුසු මුහුනින් යුත් ආගමන නිලධාරීන්, පිරිසිදු ආපනශාලා සහ විශේෂයෙන් වැසිකිලි පහසුකම් සහිත විවේකාගාර නිසා රුවන්ඩාව ගැන ප්‍රථමයෙන් ආකර්ශනීය හැගීමක් අප සිත් තුල ඇති වුනා. 

 

විනාඩි 10ක් පමණ කාලයකින් ගමන් බලපත්‍ර පරීක්ෂා කිරීම නිමා වුනා. පරිසරය ආරක්ෂා කිරීමේ ඉතා තදබල නීතිරීති ඇති රුවන්ඩාවට කිසිම ප්ලාස්ටික් බෑගයන් ගෙන ඒමට අවසර නැහැ. එම නීතිය කලින්ම මා දැන සිටි නිසා උගන්ඩා දේශ සීමාවේදීම සියලුම ප්ලාස්ටික් බෑගයන් ඉවත් කලා.

 

දහවල් 1ට පමණ කම්පාලා වලින් පිටත් වූ අප රාත්‍රී 8ට පමණ දේශසීමාවට ලඟා වූ අතර කටුනා සිට රුවන්ඩාවේ අගනුවර වන කිගාලි නගරය වෙත යාමට තවත් කි.මී 81ක දුරක් යාමට අපට සිදුවුනා. පුදුමයකට මෙන් කටුනා සිට කිගාලි දක්වා දිවෙන මාර්ගය අතිශයින් නවීන සියලුම මාර්ග සලකුණු වලින් සමන්විතයි. මිහිදුමෙන් පිරී මාර්ගය සහ අවට ඇති කඳුකර දර්ශනයන් නිසා මාර්ගය තවත් අලංකාර වී තිබුනා.

න්තරමා ජනසංහාර අනුස්මරණ සංකීර්ණය  NTARAMA GENOCIDE MEMORIAL SITES   - පළමුවෙන්ම 1994 රුවන්ඩාවේ සිදුවූ සිද්ධීන් සම්බන්ධව ඔබගේ අවධානය යොමු කරවන්නට කැමතියි. 1994 වර්ෂයේ රුවන්ඩාවේ ජනගහනය මිලියන් 7ක පමණ වුනා. එයින් 85%ක් පමණ හුතු ජාතිකයින්ගෙන්, 14%ක තුත්සි ජාතිකයින්ගෙන් සහ 1%ක ත්වා ජාතිකයින්ගෙන්ද සමන්විත වුනා. 1992 වර්ෂය වනවිට හුතු අන්තවාදීන් යයි සැලකෙන පුද්ගලයන් විසින් රුවන්ඩාවේ පැන නැගෙමින් පැවතුනු සමාජ ආර්ථික සහ දේශපාලන බලපෑම් වලට තුත්සීන් සම්බන්ධ යයි චෝදනා එල්ල කල අතර  එසේම තුත්සීන් විසින් ආරම්භ කරන ලද රුවන්ඩා දේශප්‍රේමී පෙරමුන පිළිබඳවද හුතු ජාතිකයින් තම අප්‍රසාදය පළකර තිබුනා. එවකට රුවන්ඩාවේ ජනාධිපති ධුරය දැරූ හුතු ජාතික හබ්යරිමානා ගේ ක්‍රියා කලාපය නිසා හුතු සහ තුත්සි වරුන් අතර පරතරය තව දුරටත් වර්ධනය වුනා.

 

1994 අප්‍රේල් මස 6 වැනිදා රුවන්ඩාවට කළු අප්‍රේල් මාසය උදා වුනා. එදා ජනාධිපති හබ්යරිමානා රැගත් ගුවන් යානය හදිසි වෙඩි පහරවල් වලට ලක්වී බිම පතිත වුනා. කැරලි කෝලාහල වල ආරම්භයත් එයම වුනා. යුද්දයේ නාමයෙන් තුත්සි ජාතිකයින් ජන සංහාරයකට ලක් කිරීම සඳහා ක්‍රියාදාමය මෙසේ ඇරඹුනා. දේශපාලන නායකයින් සහ තත්වය  පාලනය කිරීමට හැකියාව තිබුණු සියලුම පුද්ගලයින් ඉතා සහාසික ලෙස ඝාතනය කෙරුනා. තුත්සි ජාතිකයින් සහ ඔවුන්ට සමාන පුද්ගලයන් අමු අමුවේ මරා දැමුනා. ඔවුන්ගේ පලා යාම වැළැක්වීමට මාර්ග බාධක යොදා ගැනුනා. තුත්සි ජාතිකයින්ගේ පවුල් වල සාමාජිකයින්ද අමු අමුවේ ඝාතනය කරනු ලැබුවා. තුත්සි ජාතික කාන්තාවන් දුෂණය කරමින්  කුඩා දරුවන් පවා අමානුෂික ලෙස ඝාතනය කරමින් හුතු මිනීමරුවන් අප්‍රේල් 4 වැනිදා සිට සතියක් යන විට ලක්ෂ 8කට වැඩ පිරිසක් මරා දමා තිබුනා. එසේම මේ ක්‍රියා කලාපයට විරුද්ධ වූ හුතු ජාතිකයින් දහස් ගණනක්ද ඝාතනයට ලක්වුනෑ.

 

ලෝක ඉතිහාසයේ අතිශය කෘර භයානක සහ අප්‍රසන්න ජන සංහාරය රුවන්ඩාවේ මෙසේ සිදුවුනා.

න්තරමා ජනසංහාර අනුස්මරණ සංකීර්ණය කිගාලි නගරයේ දකුණු පසින් කි.මී.30ක පමණ දුරකින් පිහිටා තිබෙනවා. මෙය පැරණි දේවස්තානයක්. 1994ට පෙර හැම අවස්ථාවකදීම තුත්සිවරුන්ට විරුද්ධව කැරලි කොලාහාල ඇතිවූ විට තුත්සිවරුන්ට පිහිටවීමට සිටියේ මෙම දේවස්ථානය පමනයි.

ඒ සෑම අවස්ථාවකදීම පිහිටවීම නිසා 1994 අප්‍රේල් මාසයේදීද තුත්සි වරුන් මෙම දේවස්ථානයේ පිහිට පතා එහි පැමිණියා. එහෙත් මේ අවස්ථාවේදී හුතු මිනීමරුවන්ගෙන් බේරීමක් ලැබුනේ නැහැ. තුත්සි ජාතිකයින් සහ ඔවුන්ගේ පවුල් වල සාමාජිකයින් 5000ක් පමණ මේ ස්ථානයේදී ඝාතනයට ලක්වුනා.

     ජායාරූප පුවත්   

Please reload

අද මෙම දේවස්ථානය අනුස්මරණ සංකීර්ණයක් හැටියට පවත්වාගෙන යනවා. කිසිම දිනෙක මෙම ස්ථානය නැවත දේවස්ථානය බවට පත් වෙන එකක් නැහැ. විසිරී ඇති පෑන් පැන්සල්, ඇදුම් පැළදුම්, පොත්පත් සහ බිත්ති වල සිදුරු, පතොරම් කොපු තවත් කියාපාන්නේ කුරිරුබවේ සංකේතයි. තවත්  කාමරයක තැන්පත් කර ඇත්තේ ඝාතනයට ලක්වුවන්ගේ හිස්කබල්. මිනිසුන්ට මිනිසුන්ට එරෙහිව මෙතරම් කෘර ලෙස කටයුතු කරන්නට පුලුවන්ද ?  මේ දර්ශනයන් දුටු මට මාගේ මගපෙන්වන්නගෙන් එකදු ප්‍රශ්නයක්වත් ඇසීමට තරම් සිතක් පහල වුනේ නැහැ. මා සමග මෙම සංචාරයේ යෙදුනු මාගේ මිත්‍ර තුත්සි ජාතික කාන්තාවක් වන ඉමුලිසා මේ දර්ශනයන් දුටු විට සිහි මුර්ජා වුනා. ඇගේ මව සහ පියා 1994 වර්ෂයේදී හුතුන් අතින් ඝාතනයට ලක්වී තිබෙනවා. ඇය බුරුන්ඩි රාජ්‍යයට පැනගොස් සිය ජීවිතය බේරාගෙන තිබුනා.

හද කකියවන දර්ශනයන්ගෙන් පිරුණු න්තරමා ජනසංහාර අනුස්මරණ සංකීර්ණය කියාපාන්නේ රුවන්ඩා ජනසන්හාරයේ ඇති බිහිසුනුභාවයයි. නැවත කොතැනක හෝ කෙදිනක හෝ කිසිම රටක මෙවැනි සංහාරයක් ඇති නොවේයයි අපි ප්‍රර්ථනා කරමු. ඔබ සංචාරයක් සඳහා රුවන්ඩාවට යන්නට අවස්ථාවක් ලැබුනහොත් මෙම ස්ථානය නැරඹීමට යන්න අමතක කරන්න එපා. ඒක ජීවිතයේ අමතක නොවන අත්දැකීමක් වනු නොඅනුමානයි. 

නියාමතා ජනසංහාර අනුස්මරණ සංකීර්ණය

මාගේ කිගාලි සංචාරයේ ඊළග පියවර වුයේ කි.මී.35ක් දුරින් පිහිටි නියාමතා ජනසංහාර අනුස්මරණ සංකීර්ණය වෙත යාම. 1994 රුවන්ඩා ජන සංහාරයේදී අති බිහිසුනුම මනුෂ්‍ය ඝාතන සිදුවූ ස්ථානයක් ලෙස මේ ස්ථානය හැඳින්වෙනවා. මේ ස්ථානයේදී පමණක් සහාසික ලෙස මරා දැමුණු තුත්සි ජාතිකයින් ගේ ගණන දස දහස ඉක්මවනවා. මිනීමරු හුතු ජාතිකයන් ගෙන් සැදුම් ලත් මිලිෂියා භටයින් සහ රුවන්ඩා ආරක්ෂක අංශ වල සාමාජිකයින් මේ තුත්සි ගම්මාන වට කරත්දී නිරායුධ තුත්සි ජනතාව පලා ගියේ එවකට දේවස්තානයක්ව පැවති නියාමතාව වෙතටයි. අසල්වැසි ජනතාව ඉබි යතුරු දමා වසා නිරායුධ ජනතාව ආරක්ෂා කිරීමට උත්සාහ කලත් ඒවා කඩා දමමින් ඇතුළුවූ මිනීමරුවන් තුවක්කු, ග්‍රෙනේඩ් සහ කඩු මන්නා උපයෝගී කරගෙන දස දහසකට අධික පිරිසක් ඝාතනය කළා. 

නිවාඩු දිනයක් නිසාදෝ මෙම ස්ථානය වසා තිබුණු බැවින් ඇතුලට යාමට මට අවස්ථාවක් ලැබුනේ නැහැ.